باغ بلور

ماه؟!!!!!!!!!!.......

سرگذشت و منشاء ماه

در زمینه ی منشاء و پیدایش ماه پندارهای بسیاری موجود است. نسبت میان اندازه های ماه و زمین در مقایسه با اندازه ی دیگر سیارات و اقمارشان آنقدر بزرگ است که تصور دو قلو بودن سیاره ی زمین را مطرح ساخته و بجای اینکه ماه را قمری برای زمین بشمار آورند، آن را همزادی برای سیاره مسکونی ما محسوب داشته اند.

بطور کلی فرضیاتی که در زمینه ی منشا و پیدایش ماه ارائه شده به سه گروه؛ جدایش Fission ربایش Capture و همزادش Binary Accretion تقسیم می گردند.

فرضیه ی جدایش نخستین بار بوسیله ی جی. اچ داروین ارائه شد براساس این پندار، زمین و ماه در آغاز توده ی یک پارچه چرخنده ای بوده اند که سرعت چرخش آن را نخست به شکل گلابی در آورده و سپس به شکل دمبل دگرگون ساخته و سرانجام با پاره شدن گلوگاه دَمبل ،بخشی از آن جدا گردیده و جرم مستقلی را به نام ماه پدید آورده است. امروزه این نظر با تمام ظواهر پذیرنده اش به دلیل مسائل زیادی که از جنبه ریاضی مطرح می سازد، مردود شناخته شده و طرفداری ندارد.

m0g96dvyz9m55kazgu16.jpg 

فرضیه جدایش ماه

فرضیه ی ربایش که هوادارن بیشتری به گرد خویش جمع آورده، بر این پایه است که ماه در آغاز سیاره مستقلی بوده که نزدیکی زیاد آن با زمین، به کام زمینش کشانده و آنچنان گرفتارش ساخته که دیگر رهایی از آن میسر نگردیده است. با وجودی که این پندار پرسش های چندانی را مطرح نمی سازد، ولی به دلیل فرضیات فراوانی که به همراه دارد. به عنوان یک پندار رزرو انتخاب گردیده است و سرانجام به موجب سومین نظریه، ماه و زمین؛ هماهنگ و همزمان با دیگر سیارات منظومه ی خورشیدی در کنار هم زاده شده اند و به دلیل نزدیکی به هم تحت تأثیر جاذبه متقابل قرار گرفته و ارتباط گرانشی پیدا کرده اند. نظریه مزبور را اینگونه نیز می توان بیان داشت که مواد متشکله ماه در آغاز به صورت حلقه ای پیرامون زمین قرار داشته و از اجتماع و انبوهش آنها ماه امروزی پدیده آمده است.

باوجودی که در حال حاضر تصمیم گیری دراین زمینه که میان این دو نظریه کدام صحیح تر است؟ کار مشکلی است، اما مسلم این است که زمین و ماه از مواد کاملاً مشابهی ساخته شده اند و در آن هیچ تردیدی نیست.

تاریخچه ی ماه:

در حدود 4/6 بیلیون سال قبل ،ماه تشکیل شده است .این که ماه نزدیک زمین تشکیل شده است یا نه مشخص نیست ،ولی احتمالا" از به هم پوشی تکه های ماده تشکیل شده است .بعد از اینکه قسمت بیشتر جرم ماه تشکیل گردیدد ،فرود این تکه ها به داخل ماه ادامه یافت.در خلال 200 میلیون سال بعد از تشکیل ماه ،این گلوله های پرتابی از فضا ،سطح ماه را بمباران می کردند و همزمان با تلاشی رادیواکتیو ماه را آنقدر گرم کردند که ذوب شد .مواد با چگالی کمتر به طرف سطح لایه ی ذوب شده  جاری شدند و مواد فرار به فضا دفع گردیدند.پوسته ی این لایه ی ذوب شده در حدود 4/4 بیلیون سال قبل شروع به سخت شدن کرد.از 4/1 تا 4/4 بیلیون سال قبل پوسته به آهستگی سرد شد .بمباران فضایی سطح ماه ادامه یافت ولی به تدریج کم شد سقوط این ذرات سبب ایجاد دهانه های آتش فشانی شدند که اکنون در نواحی مرتفع یافت میشوند.

زیر این سطح ،ماده ی ماه ذوب شده باقی می ماند.در حدود 3/9تا 4/1 بیلیون سال قبل تکه های عظیمی پوسته را شکافت و تولید دهانه هایی کرد که بعدا"به دریاهای سطح ماه تبدیل شدند.بعد از اینکه دهانه ها شکل گرفتند با مواد مذاب پر شدند.

در 3 بیلیون سال گذشته ،پوسته ی ماه غیر فعال باقی مانده است .بعد از انجماد پوسته ،تکه های کوچک فضایی سطح ماه را صاف کرده و آن را پودر نمودند .بمباران مداوم به وسیله ی اجسام بزرگ سطح تکه تکه شده ی آن را به هم زده است .

ماه:

از جرم و شعاع ماه متوجه می شویم که چگالی متوسط آن 3370 کیلوگرم بر متر مکعب است، که شبیه چگالی پوسته زمین می باشد. از طریق ایستگاههای زلزله شناسی که توسط فضانوردان آپولو نصب شده اند دریافتند که ماه از نظر زلزله شناسی آرام است و ماه لرزه هایی کمتر از مقیاس 2 ریشتر در مقایسه با زمین لرزه هایی که عمدتاً 7 یا 8 ریشتر اندازه گیری شده است،وجود دارد . به هرحال منشاء اصلی این ماه لرزه ها هنوز مشخص نیست.

درون ماه:

یک هسته ی غیرفعال جامد- یک گوشته با قسمت جزیی مذاب و پوسته ای با عمق 60 تا 70 کیلومتر است. از چگالی کم انتظار می رود هسته فلزی فعال نباشد.

جو ماه:

تا به حال هیچگونه جوی در ماه تشخیص داده نشده است. در واقع جرم ماه آنقدر کم است که نمی تواند حرارت داخلی زیادی را تحمل کند گرچه نمونه هایی از گازهای خروجی مشاهده شده اند اما هیچ جوی را تشکیل نمی دهند، به علت گرانش کم و دمای سطحی زیاد ماه فرار می کنند به علاوه بادهای خورشیدی در جاروب کردن هرگازی که ممکن است از سطح بیرون بیاید بسیار مؤثر است.

 

 سطح ماه:

سطح ماه به دلیل نداشتن جو به راحتی در معرض برخورد سنگهای آسمانی قرار می گیرد به همین دلیل سطح ماه پر از دهانه های آتش فشان است. ما نوری از خود ندارد اما نور خورشید را منعکس کرده و قابل رویت میشود .

 سطح ماه وعطارد شبيه به يكديگر است وبه دليل رقيق بودن جو آنها سطوحي پر از گودال دارند

شتاب گرانش:

 گرانش ماه فقط شتاب گرانش زمین است بنابراین وزن هر جسم بر سطح ماه تنها وزن آن بر سطح زمین است.

دما:

دامنه ی تغییرات دما در سطح ماه بسیار زیاد است این سطح به مدت دو هفته پیاپی در معرض نور خورشید است و سپس برای مدتی به همین درازی آفتاب به آن نمی تابد. اختلاف دما میان طرف روشن و سطح تاریک ماه در نتیجه فقدان جو است. بدون جو انتقال صوت و در نتیجه صحبت کردن امکان پذیر نیست، فلق و شفقی وجود ندارد. طلوع و غروب خورشید ناگهانی است ،وقتی جو نباشد آسمان آبی نیست بلکه سیاه به نظر می رسد وخورشید فقط دایره ای از نور است و زمین در آسمان  ماه همچون کره ای رنگارنگ است.

دینامیک ماه-دوره تناوب ماه

ماه در عین آنکه به دور زمین می گردد حول محورش نیز دوران می کند. دوره ی تناوب این دوران دقیقاً برابر با دوره ی تناوب گردش آن به دور زمین است . جهت حرکت وضعی مانند جهت حرکت انتقالی برخلاف حرکت عقربه های ساعت است. چون این دو دوره ی تناوب با هم برابرند پس همیشه یک روی ماه به سمت زمین است و روی دیگر آن همواره پوشیده می ماند.

اماه هلالی و ماه نجومی

ماه هلالی، فاصله زمانی بین دو محاق یا دو بدر متوالی ماه است(با توجه به شکل رسم شده ی اهله ی ماه در زیر به بررسی این موضوع بپردازید.) مدت آن 29/53 روز یا دقیقاً 29 روز و 12 ساعت و 44 دقیقه و 2/78 ثانیه است. تعریف ماه هلالی به مجموعه خورشید و زمین و ماه بستگی دارد و به عبارتی مدت زمان متوسطی است که از یکبار قرار گرفتن خورشید، زمین و ماه بر یک خط تا بار دیگر طول میکشد. ماه هلالی را ماه قمری نیز می خوانند.

ماه نجومی:

کوتاهتر از ماه هلالی است و طول مدت آن برابر 27/37 روز یا 27 روز و هفت ساعت و 43 دقیقه و 11/47 ثانیه است. تعریف آن بر ستارگان ثابت مبتنی است و آن مدت میان دو بارمتوالی است که زمین و ماه با ستاره ی ثابت واحدی بر یک خط قرار گیرند، ماه نجومی کوتاهتر از هلالی است؛ زیرا با گردش ماه به دور زمین، زمین نیز به دور خورشید می گردد ماه باید اندکی پیشتر رود تا مجدداً هر سه جرم بر یک خط قرار گیرند.

اهله ی ماه:

تعریف اهله:تغییرات ظاهری یک جسم هنگام چرخیدن به دور جسم دیگر .این تغییرات در نتیجه ی دیده شدن بخش روشن یک جسم توسط یک ناظر است.

چهره هاي مختلف ماه از ديد ناظر زميني

+ نوشته شده در  جمعه چهاردهم مرداد 1390ساعت 15:7  توسط رویا  |